Alderdom

De to neste bøkene av de nominerte til ungdommens kritikerpris er

• Dager i Stillhetens historie av Merethe Lindstrøm og
• Stille natt av Ragnar Hovland.(Herregud så treig denne nettstaden dykkar er, Samlaget!)

Lindstrøms bok er – som de fleste sikkert har fått med seg– også nominert til Nordisk råds litteraturpris.
Lindstrøm først. Hovedpersonene i denne boka er et gammelt ektepar, det er kona som forteller. Mannen er på vei inn i senilitet – eller er han egentlig? Han vil i hvert fall ikke snakke mer. Andre viktige personer i handlinga er en tidligere
hushjelp som ekteparet fikk et nært forhold til, men som en dag må gå. Dette til døtrenes store forskrekkelse. Hva var omstendighetene bak denne avgjørelsen?
Det viser seg snart at begge ektefellene har hemmeligheter de har holdt skjult for døtrene. Disse vil jeg ikke røpe, i motsetning til hva en eller annen anmelder har gjort, husker ikke hvilken, men det er jo ikke vanskeligere for denne bloggens lesere enn for meg å finne fram til anmeldelsen, noe jeg ikke anbefaler, siden da mye av leseopplevelsen blir ødelagt! (Att det gåååår an!)
Dette er en trist og sår fortelling om alderdom, isolasjon og ensomhet, skyldfølelse, vonde hemmeligheter og å miste hverandre. Og ikke minst om fortielse. Og om de konsekvenser det får å holde ting skjult.

Det som er oppløftende er at boka er så godt skrevet – den griper tak i en fra første stund ( åherregudalståforenklisjésorry!) og du sitter klistra til teksten, ofte med en følelse av uro - for ikke å snakke om slutten ... slutten... Jeg anbefaler at leseren bruker litt tid på denne boka, dette er ingen T-banebok for kortere reiser.

Ragnar Hovland leverer og varene slik ein kan vente seg av denne forfattaren. Hovudpersonen i Stille natt er noko yngre enn Eva og Simon i Lindstrøms bok, men heller ikkje ung lenger. Men kanskje meir middelaldrande enn gamal. Skjønt det kan vel diskuterast. Alt er jo relativt.

Forteljaren i denne boka er forfattar, og forlaget vonar han no vil skrive den store sjøromanen eller i det minste ei lettlestbok for barn. Vi får og lese om foreldra hans, og brørne hans, Bror min og nummer tre. Den siste reiser nordover med motorsykkel og vonar å finne eit forlag som vil trykke Motorsykkeldagbøkene hans. (Som vanleg er det nokre filmreferansar i boka, eg har for resten og sett Motorsykkeldagbøkene om Che Guevara. Ein god film som eg kan anbefale alle. ) Motorsyklar er som dykk veit ofte med i bøkene til Hovland, så og i denne.

Og typisk for forfattaren er det og ein del damehistorier i boka. Og tøysjiraffen Willy. Ein artig kar. Og Vestlandet sjølvsagt.

Har eg forresten ikkje lese noko slikt som dette før i ei av Hovlands bøker:

- Det er jo ei påkjenning å kjøre gjennom Gudbrandsdalen, seier han. – Minn meg for all del på at eg aldri skal gjere det meir.
- Kva er det som er så påkjennande med Gudbrandsdalen? Spør eg over den gode fiskedufta.
- Alle tar jo livet av seg der oppe i dalen. Det heng folk og dinglar i trea heile vegen. Det er rett og slett ganske ubehageleg. Sjølv for meg som har vore ute for litt av kvart, må eg få lov å seie.

Kva er det eigentlig med desse vestlendingane? Trur dei ikkje at det går an å bu på plassar utan hav og fjordar og gamle fjell i synningom og sunnmørsalper og heile driten!? Her kan for resten dei som er interesserte sjå ein reportasje frå ein busstur med Fjord 1 som vart teken i sumar, gjennom Nordre Gubrandsdalen og over til Vestlandet. Ingen heng og dinglar frå eit einaste tre.

Nett som i ”Dager i stillhetens historie” er det og i denne boka nokre såre og meir mollstemte avsnitt. Mellom anna er det i begge bøkene ein ... uups ... det røper eg ikkje, nei!

Hvilke sjanser disse to bøkene vil ha i Ungdommens kritikerpris?

• Vil ungdommen i det hele tatt kunne identifisere seg med et eldre ektepar - og en middelaldrende forfatter?
• Hvor interessant ER et samliv mellom to gamlinger i 70 – åra for unge mennesker? Selv om flere temaer i boka KAN engasjere også ungdom, har kanskje ikke Lindstrøms sobre neddempede måte å behandle dem på mest appell for denne målgruppa?
• Tror nok at norsklæreren skal jobbe en del med denne boka.
• Og det samme kan man kanskje si om Hovland. Vil hans spesielle skrivestil fenge ungdommen av i dag.
• Eller kanskje jeg undervurderer dagens ungdom?

Fremdeles er mitt stalltips Historien om Fru Berg av Ingvill H Rishøi

Så avslutter vi som vanlig med ”Er Deichman bedre enn sitt rykte”-testen. Ca 14 dager etter at jeg reserverte disse bøkene fikk jeg beskjed om at bøkene var til avhenting i biblioteket!

Gjenstår :

• Tomas Espedal: Imot naturen. Ventetid:ca 3 måneder den 14 november (datoen da jeg reserverte bøkene)
• Marit Eikemo: Samtale ventar. Ventetid:ca 2 måneder den 14 november
• Øyvind Rimbereid: Jimmen. Ventetid:ca 12 måneder den 14 november (Da var ikke boka innkjøpt annet enn katalogeksemplaret)

Hvis folk er like treige til å levere tilbake bøkene som ... kremmt jeg – så kan det vel være grunn til å tro at jeg må vente litt til.

Eit subjektivt popleksikon som må lesast som eit subjektivt popleksikon

Eller ”Take it or Leave It” for å sitere ei gammal Rollings Stones - låt.
Boka har ein hovuddel og til slutt har forfattaren helgardert seg med ei liste over ”Dei som ikkje kom med, men som absolutt skulle ha vore der”. Like greitt det, elles hadde boka blitt dobbelt så tjukk, og tjukke bøker er noko drit.

Men Hovland, kva er gale med desse artistane sidan dei ikkje er med i boka di :

• Ike og Tina Turner
• Tim Buckley
• Hep Stars
• Fleetwood Mac (Rett nok er eit bilete av eit LP – omslag teke med)
• Jethro Tull
• Them
• Roy Orbinson
• P J Proby
• The Righteous Brothers
• Martha and the Vandellas
• Og nokre fleir som eg ikkje gidd å ramse opp her. Oi, no heldt eg jo på å gløyme den største soulmusikaren gjennom alle tider, nemleg Marvin Gaye!! Det einaste som er nemnt om denne store artisten er at han vart skoten av far sin. (I artikkelen ”Rock’n’roll-liv og død”). Det var forresten i 1984. Finst det ingen konsulentar i Jens Bjelkes gata? Marvin Gaye lyt berre vere med. Dette må rettast opp i det neste opplaget.

Eg lyt og kommentere nokre uhyrlege påstandar i boka, anten no forfattaren ”tar i mot kritikk” eller ikkje. Eg har tross alt betalt for ho, sjølv om eg - slik eg gjorde eit stort nummer av i den føregåande blogposten - ikkje hadde tronge å gjere det.

• The Doors er IKKJE noko overvurdert band!!! (s 109)
• The Mamas and the Papas HAR fleire enn ein god song ( s168)
• Og at Jefferson Airplane er teke ut av hovuddelen til fordel for Herman Hermits er heilt ubegripeleg for meg, altså. (s 135)
• Men det verste er no å skriva at ”Supremes er nokre av dei største” utan ein gong å nemne Martha and the Vandellas ! ( s 240)

Derimot er eg 100% einig i at

• det beste med heile den oppskrytte Woodstockfilmen var då Joe Cocker song With Little Help from my friends. (s 86) Ein av dei beste coverlåtar nokosinne og den aller beste songen til denne artisten. Så her kan ein seie at karrieren fekk ein pangstart som vart umogleg å følgje opp, noko han heller ikkje gjorde.
• At Rockeband og symfoniorkester er ein dårleg idé (s 204)
• Lange gitarsoloar er ein uting (eg er ikkje 100 % sikker på at dette står i boka, men meiner å hugse at det sto ein stad, i kvert fall burde det ha gjort det)

Ein ting til : det er ein alfabetiseringsfeil i lista over ”Dei som ikkje kom med, men som absolutt skulle ha vore der”. The BAND kjem FØR Maggie BELL sidan A kjem før E i alfabetet! Dette må det også gjerast noko med i det neste opplaget.

Og då trur eg at vi sluttar av med eit YouTube – opptak av Marvin Gaye. Nei forresten, vi tek først med noko av Martha and the Vandellas, vi! Nokon må jo berre ta ansvar for oppsedinga av den oppvaksande slekt. (M, du kan berre drite i blokknaboane dine no, berre skru opp volumet så laptoppen din hoppar!) Men no kjem ein av dei største nokon gong : Mr Marvin Gaye! Med songtittelen Whats going on! meiner altså Marvin her meir alvorlege ting enn noko alminneleg forlagsslurv! !

PS: Ja det ER kanskje på tide å tenke på kva slags musikk som skal spelast i gravferda, Hovland har i kvert fall bestemt seg. (s 206).

PS 2 : Ungdomskulelærarar : tenk dykk om no! Dette er IKKJE boka for nynorskhylla i skulebiblioteket sjølv om boka handlar om populærmusikk! Boka er ikkje for folk under la oss seie minimum 40 år. Den øvre aldersgrensa er eg litt meir usikker på. Men kanskje dykk kan klare å argumentere for å ha boka i lærarbiblioteket. Dersom det ikkje vert slåsting på lærarrommet då!

PS 3 : Eg er altså av dei heldige som får eit signert eksemplar av denne boka. Og i tillegg Dr Munks testamente! Og namnet mitt på heimesida på Samlaget! Truleg for fyrste og siste gongen! Berre sjå her! Forresten, når har dykk tenkt å sende meg boka, Samlaget? Og apropos det, då sit eg altså med ei ekstra bok som eg strengt tatt ikkje treng. Dersom nokon ynskjer seg eit pent brukt eksemplar, berre med nokre få eselørar og nokre utropsteikn i margen, så berre sei i frå!

PS 4 : kanskje eg skal legge ut ei liste over den gamle platesamlinga på bloggen min? Kanskje eg til og med kan skryte av at eg har nokre ”Plater so ingen andre har” (Nei, trur ikkje eg skal gjere det. Det for vere grenser for å dumme seg ut!)

PS 5 : Om boka var underhaldande? Jau då, men altså ikkje for musikkfanatikarar med dårleg blodtrykk!

PS 6 : Kva eg meiner med etiketten "Julelektyre 2008". Ja det var i grunnen eit godt spørsmål!

PS 7 : Om Elvis Presley er med? Giss tre gongar!

PS 8 : Og ho Wenche Myhre? Ha ha haaa. (Og det er alt eg har å seie om den saken!)

60-åra på bygda

No har eg endeleg lese 1964 av Ragnar Hovland. Han seier sjøl at dette året er ”eit av dei åra han hugsar minst frå”. Men han løyser problemet på ein grei måte. Eg finn ingenting i denne boka som skulle tilseie at handlinga ikkje skulle vere frå 1964. Her kjem nokre døme på tidstypiske 60-tals-ting som du finn att i boka .
• Leskedrikk. (I ein kondomliknande pose, kunne kjøpast i alle fargar, fryste jamvel som tina).
• Snurring. Ein slags daud mann på boks-sak som framleis er å finne i handelen.
• Døla-is
• Toy
• Far til fire-bøkene
• Sg
• Ukebladet Allers
• Fasiten
• Doffen
• Bobsey-barna
Når det gjeld musikk er hovudpersonen berre 12 og det er ikkje før han vert litt eldre han skal byrja å interessere seg for musikk. Men

• Wenche Myhre
er med i handlinga (som statist). Her er det den songen som heiter Oh Sheriff som gjeld.

Kva boka handlar om? Eg gidd då ikkje skrive noko handlingsreferat, du får lese boka sjølv. Men du kan jo lese desse bokmeldingane frå NRK, Dagbladet, og Haugesund avis. Og alle er enige i at det er ei underfundig bok. Det meiner og Adresseavisa seier Samlagets heimesider.

Eg kan tenke meg at Ragnar Hovland er ein av dei forfattarane du anten likar eller ikkje. Eg høyrer med i den fyrste gruppa. Forfattaren skriv og eit forord. På under to sidar fortel han to gonger kor gamal han er (54) og at han ”kjenner for at eg stort sett kan gjere som eg vil”. Dei greiene der vart no eg ferdig med då eg var 53!

Hovland nyttar eit ganske nøytral nynorsk språk. Han skriv til dømes ”begynne” og ”besvime” og det er han i sin fulle rett til har eg funne ut her. Eg er nok meir konservativt når eg skriv på nynorsk, men så gjer eg det jo og berre for dei heilt store høva. Så eg skal no berre halde kjeft! Og vona at eg ikkje drit meg heilt ut!

Det er for resten ein kar som stadig kjem att i boka, utan at han gjer stort anna enn å køyre moped, nemleg Nils-Erik. Det får meg til å tenke på denne filmen av Federicio Fellini. Har forfattaren late seg inspirere? Denne artikkelen kan bekrefte at eg kan vere inne på noko.

Ein annan litt artig ting i boka var då hovudpersonen og venen hans, prestesonen plutseleg får inn såpeoperaen Dynastiet i fargar på fjernsynet, ca 20 år før serien jamvel er laga! Ein annan nynorskforfattar, Rune Belsvik, skreiv jo ei heil bok om denne populære såpeserien. Men eg kan ikkje hugse at sjølve serien var teksta på nynorsk. Det var derimot ein annan ganske populær såpeserie, men eg kan ikkje hugsa kva den heitte. Det samme kan det no og vere. Eg trur eg sluttar her før eg kjem meg heilt ut på viddene.

Post scriptum (Fint skal det vere!)
Eg er no litt plaga over at eg ikkje kan hugse namnet på den såpeserien som var teksta på nynorsk (nei eg tenkjer ikkje på denne serien no) så eg vonar berre det ikkje skal øydelegge dagen for meg.

Nei, sjå her då folkens! Deichman meiner at Fredlaus er ein bok for vaksne! Dessutan har jo forfattaren skrive i alt tre bøker i 2006!

Ein funderundig forfattar

Som du sikkert skjønar er det no eg skal skrive om Ragnar Hovlands siste ungdomsbok. Denne forfattaren er som ketsjupflaska, fyrst kjem det ingenting og så kjem det ingenting og så kjem det både ei ungdomsbok og ei bok for vaksne. (Ja ja som dykk sikkert skjønar er dette billedleg tala, aldri har no eg opplevd at det har kome bøker ut av ketsjupflaska – berre nok raudt kliss!)

Det er slike bøker som gjer livet ljosare for barne- og ungdomsbibliotekarar. Det er ikkje i desse bøkene ein berre hoppar over sider og jamvel heile kapitlar. Eg seier det med ein gong : eg er nasegrus for denne forfattaren! Ingen bokslakt i denne bloggposten!

Dei som er med:
”Eg” 14, som forlet familien når foreldra fortel at dei skal skiljast og finn seg eit gammalt hus i skogen.
Dobbel-Aksel, ein mann som hengde seg
Hilmar, ein skogens mann med ei fortid
Tomas, venen
Katrin, som han er forelska i
Systrene hans som no må greie seg utan storebror
Og profeten Lasarus
Og sjøvsagt : nokre bipersonar som og gjestar handlinga.

PS 1 )Diverre lærarar! Heller ikkje denne boka kan brukast i skulens ANT-undervisning. I denne boka røyker mindreårige gutar uhemma og jamvel drikk dei øl og. Banning er heller ikkje framandt for dei. Forfattarane gjer visst blanke i oppsedinga av ungdommen dei!

PS 2) Eg veit jo at det ikkje er noko som heiter ”funderundig”. Det heiter underfundig. Og på nynorsk. (Har fått det stadfesta i denne boka.) Eg veit ikkje heilt kvifor men eg likar ikkje dette ordet. Så det er fyrste og siste gongen du finn dette ordet på bloggen min!

PS 3) På nett-sida for vaksenboka finn du linkar til fleire avisintervjuer. Eg har lese eit intervju i Dagsavisen, men DET intervjuet er ikkje lagt ut på nettet. (Dei
gjerrigpompane!) Her var og eit bilete av forfattaren med ei T-skjorte med logoen til The Legendary Sun-studio. (Dette er ein gild webstad!). Hovland! Eg har fleire antologi-CD-ar med musikk frå dette studioet. Berre sei i frå så kan eg brenne dei for deg, men du har vel nokre sjølv tenkjer eg.

PS 4) Eigenleg kunne eg godt tenkt meg å konvertere til nynorsk. Dersom sidemålet forsvinn gjer eg det! Banna bein! Eg skulle gjere mitt for å halde ved like denne målformen. EG skulle bli den ivrigaste av alle nynorskforkjemparar. Eg skulle ikkje sky nokre vapen. Eg skulle ... nei no får eg vel roe meg ned litt.

PS 5) Nei og NEI! No heldt eg jo på å gløyme tittelen på boka att ; Fredlaus. Eg er no ikkje så sikker på om omslaget gjer boka så freistande for ungdommen, men skit og. Då får vi vaksne ha boka for oss sjølve. Haha!

Ps 6) Frå og med no kjem alle mine bloggpostar på nynorsk. Eller i det minste dei som omhandlar nynorske bøker. (Eg er skikkeleg nøgd med meg sjølv, men denne karen hadde nok snudd seg i grava si!)